"Once more the drama begins."
--The Emporor Paul Muad'Dib
on his ascension to the Lion Throne
23-07-2007: Dune Messiah - Frank Herbert
Het tweede boek in de Dune serie. Het eerste boek vond ik al geweldig en dit vond ik nog beter. Het is dat ik ook nog andere dingen te doen had; anders zou ik heel de dag door hebben gelezen. Voor mij vertelt dit boek het verhaal over wat macht met je doet en zou kunnen doen, in een unieke setting op een unieke wereld in een unieke tijd. Jaren en jaren aan gebeurtenissen en plannen komen samen. Het goede is ook dat het zo geschreven is dat je beseft dat het vertelde ook maar een schakel is binnen alles wat gebeurd is, gebeurt en nog gebeuren gaat. Ik blijf er verder bij: Iedereen moet dit lezen.
posted by reginarosa at 10:46 PM
1 Comments:
And when he knew his eyes were gone / he offered no complaint: / he conjured up a vision, / and made himself a saint. (Als ik het versje goed onthouden heb, tenminste.)
Macht is, inderdaad, het voornaamste onderwerp in dit boek, en dan niet eens zozeer wat het doet, maar wat het is. Macht in het algemeen, en macht die gegeven wordt, die voortkomt uit het geloof van massa's (niet individuen!), in het bijzonder.
Dit tweede deel uit de serie is waarschijnlijk het werk dat Herberts visie het beste weergeeft. Niet geheel ontoevallig is het ook het dunste deel uit de serie: de compressie van wat verteld wordt maakt dat er weinig ruimte is voor wat dan ook buiten de verhandeling over de toebedeling van macht en de rol van geloof, op zowel sociaal als religieus gebied.
Er is geen ruimte voor oordelen, geen betoog voor of tegen het absolutisme en de religie die de voetstukken zijn van de pilaar waar Paul Muad'Dib op staat: niet langer meer Usul, maar de Mentat-Emperor, en later niets dan een orakel (Here lies a toppled god, / His fall was not a small one. / We did but build his pedestal, / a narrow, and a tall one.).
Of, beter gezegd, de voors zowel als de tegens worden genoemd. Geen ander werk in de serie is zo duidelijk in het uitleggen van de rol van het orakel, van de mystiek; geen ander werk (behalve misschien delen van het derde boek) geven zo duidelijk zowel de limieten als de vermogens - en de gevaren - van het orakel weer: voorspelt het orakel, of maakt het? Tegelijkertijd is nog niet dat paradoxaal starre hameren op de rol van rolpatronen en de noodzaak tot veranderen dat vooral delen 4-6 kenmerkt.
Mystiek is al verworden tot een onderdeel van het regeringsapparaat, en wordt getoond in beide vormen, politiek en religieus, beide zowel positief als negatief. De weerzin van Farok, en Paul zelf, tegen het qizaraat en de kerk van Sint Alia, en de onduidelijke rol van orakel en zensunni in de politiek, tonen slechts één kant van de medaille. Mystiek is een vorm van waarheid: de adab spreekt in dit opzicht voor zich, en ook mag niet vergeten worden dat Leto op zal merken dat Ix nooit groot kan worden zolang het de arafel niet kan begrijpen: Truth suffers from too much analysis.
Dune Messiah toont het imperium voordat het vervalt in een privé-bezit van politiek theoretici en belangengroepen met te veel beschreven invloed maar te weinig uitleg over de bron van die invloed. Pijnlijk uit het niets wordt de Bene Tleilax ten tonele gevoerd, die, samen met de Bene Gesserit en het Huis Atreides plotseling zoveel invloed wordt toegekend. Nog wordt deze invloed getemperd door het voort blijven bestaan van een onafhankelijk militair apparaat en het qizaraat, en vooral door het nog behouden blijven van Landsraad en CHOAM (waarover zo treurig weinig bekend is). De eenzijdigheid van wat volgt steekt er ietwat schril bij af, en de vraag moet gesteld worden wat er nu eigenlijk buiten Arrakis gebeurt.
Het boek toont ook Paul, gelukkig voornamelijk als drager van een rol, en niet als personage, en het laat duidelijk blijken tot hoe ver het orakel nu feitelijk reikt: het universum verandert wezenlijk met Chanis baren en overlijden. Het laat ook de limieten van zijn versie van de Golden Path zien - iets wat in 4-6, en ook, helaas, in 7, in het achterhoofd gehouden moet worden. Het zij Herbert in dit geval vergeven dat hij opnieuw (en het zal vaker gebeuren) een ietwat onwaarschijnlijk einde aan zijn boek geeft, als alle dramatis personae op één plek verzameld zijn (in deel 3 is dit lichtelijk pijnlijk).
Bovenal laat Paul zien hoe geschiedenis en mythe geschreven worden: niet de Mentat-Emperor overleeft, maar de Fremen en de Kwisatz, en niet in termen van de woestijn, maar, zoals Hayt-Idaho aangeeft, in termen van water, toch wel het archetype van verandering zowel als constante.
8:57 AM
Post a Comment
<< Home